Svedoci smo da su kulturni identiteti u stalnom pokretu, tako da ne čudi novi album Be The Sky (izašao 14. novembra 2025.), zamršeno isprepletena, ali i suptilna saradnja između američkog minimaliste Filipa Glasa i tibetansko-australijskog pevača i kompozitora Tenzina Čojgjala. Na prvom mestu, projekat je muzička i simbolička oda i posveta u čast 90. rođendana Njegove Svetosti 14. Dalaj Lame, ali i dugogodišnjem prijateljstvu i saradnji između ova dva autora. Izdanje je objavljeno na etiketi Orange Mountain Music i dostupno je na platformama kao što su Bandcamp, Apple Music i Spotify. Na žalost, ta firma je prestala da muziku objavljuje i na diskovima, tako da ćemo ostati uskraćeni za album i u tom formatu.
Tenzin Čojgjal je tibetanski pevač, kompozitor i muzički producent koji već decenijama živi u Australiji. Rođen je na Tibetu, izbegao u Indiju tokom kineske okupacije i od tada je postao jedan od najpoznatijih izvođača tibetanske muzike u dijaspori. Njegov rad karakteriše spajanje tradicionalnih tibetanskih motiva sa savremenim aranžmanima i eksperimentima sa minimalizmom, a posebno se bavi očuvanjem duhovnog i kulturnog nasleđa Tibeta kroz muziku. O albumu koji je snimio sa Lori Anderson smo već pisali ovde.
Filip Glas je američki kompozitor, poznat kao jedan od najvažnijih predstavnika minimalističke muzike 20. i 21. veka. Njegova dela karakterišu ponavljajuće muzičke figure, ritmičke strukture i prostrani harmonijski okviri koji služe kao meditativna podloga za različite muzičke eksperimente. Be The Sky je zanimljivo delo i funkcioniše kao meditativni put kroz teme izgnanstva, duhovne tradicije i odnosa pojedinca i zajednice iz koje potiče. Tekstovi i vokalni materijal uključuju reference na tibetansku poeziju (npr. Milarepa), stihove i molitve koje se povezuju sa učenjima Dalaj Lame, kao i originalne pesme Tenzina Čojgjala koje prepliću ličnu i kolektivnu memoriju. Album time zauzima poziciju između svetovne muzike, duhovnog zapisa i savremene klasike.
Glas je ovde uneo karakteristične minimalističke elemente: ciklične harmonijske figure, repetitivne arhetipske fraze i prostrane, postupno razvijane teksture koje služe kao „okvir“ za tradicionalne tibetanske instrumente i vokale. Sinergija gudačkog kvarteta i klavira/elemenata u Glasovom maniru daje albumu međunarodnu klasičnu dimenziju, bez gubljenja ritualnog tona.
Na snimku učestvuju Gremi nagrađeni Scorchio Quartet, pijanista i aranžer Aleks Ring Graj, glumica Saori Tsukada (koja recituje odlomke) i deca iz Tibetan Children’s Village škole u Dharamsali čije pevanje u otvarajućoj oesmi „Snowy Mountains – Gangri“ nosi snažnu emotivnu i simboličku težinu. Album se prostire kroz sedam kompozicija u ukupnom trajanju od 55 minuta, a izbor slike na omotu nije slučajan. Vizualni rad za album potpisuje savremeni tibetanski umetnik Tenzing Rigdol, čije delo iz serije Biography of a Thought daje dodatni sloj značenjskog okvira koji povezuje tradiciju, kolektivnu memoriju i savremeni estetski postupak. To albumu daje karakter interdisciplinarnog dela, usuđujemo se reći buduće memorabilije, koje spaja muziku i vizuelnu umetnost u zajedničkoj priči o identitetu i opstajanju. Na prvi par slušanja nama deluje kao album koji je zvučna meditacija, sofisticiran, pažljivo aranžiran i emotivno autentičan. U svakom slučaju delo vredno pažnje.
