Tokom 1960-ih godina, zapadna omladina suočena s krizom identiteta i nezadovoljna potrošačkim kapitalizmom okreće se alternativnim modelima postojanja. U tom kontekstu, interesovanje za indijsku duhovnost, meditaciju i muziku rapidno raste. Istovremeno, avangardna muzika, naročito minimalizam kompozitora poput La Montea Janga, Terija Rajlija i Filipa Glasa, ispituje indijske muzičke strukture.
Tokom 1960-ih, globalna muzika je bila gotovo nepoznata većini zapadnih muzičara i kompozitora, čak i onih obrazovanih na najprestižnijim školama. Uzmimo primer Filipa Glasa. On je, tada relativno neupućen u ne-zapadne muzičke tradicije, prvi put čuo Ravi Šankara u Parizu, ali mu je indijska muzika bila teško razumljiva. Njihov susret je usledio u specifičnom filmskom projektu gde je Šankar komponovao muziku direktno uz prikaz filmskih scena, bez unapred pripremljenih partiture, što je bio pristup koji je bio potpuno nov za Glasa.
Šankar je sa velikim entuzijazmom primio Glasa. Šankar je prilagodio svoj sitar za zapadne muzičare podešavanjem tona, dok je Glas učio kako da notira improvizovane kompozicije koje je Šankar izvodio uživo. Posebno je bio izazovan rad sa ritmičkim ciklusima koje je objašnjavao veliki svirač table Ala Rakha, što je Glasu otvorilo novu perspektivu o ritmu i fraziranju u indijskoj muzici.
Tokom ove intenzivne saradnje, Glas je stekao ključna znanja o ragama koja će kasnije duboko uticati na njegov muzički izraz. Osim tehničkog aspekta, njihovi razgovori su otkrili i Šankarovu duboku posvećenost muzici kao duhovnom fenomenu, naglašavajući vezu sa njegovim Guruom i tradicijom. Ovaj susret označio je most između zapadne savremene muzike i indijske klasične tradicije, postavši temelj za dalju integraciju tih svetova u muzičkoj praksi ne samo Filipa Glasa, već i šire.
Filip Glas je putovanje na Istok započeo u Istanbulu, odakle je otišao za Tabriz u Iranu., pa nastavio za Avganistan da bi preko Pakistana stigao do Indije, gde je u Amritsaru posetio Zlatni hram i bio srdačno dočekan kao hodočasnik. O uticaju Istoka na njega i iskustvima sa meditacijom čitajte u njegovoj autobiografiji Words Without Music, gde je celo jedno poglavlje posvećeno iskustvima iz Rišikeša i Katmandua.
Dakle kako rekosmo,. ključna figura u premošćavanju indijskog i zapadnog muzičkog sveta bio je Pandit Ravi Šankar. Još od 1950-ih godina, Šankar je izvodio koncerte u Evropi i Americi, sarađuje s violinistom Jehudijem Menjuhinom (album West Meets East, 1967, dobitnik je Gremija), i objavljuje ploče za etiketu World Pacific Records. Njegova harizmatična ličnost i posvećenost indijskoj muzičkoj i duhovnoj tradiciji duboko utiču na zapadne muzičare, naročito britanske i američke umetnike druge polovine decenije.
Prekretnicu predstavlja pesma „Norwegian Wood (1965) grupe The Beatles, u kojoj Džordž Harison po prvi put koristi sitar u kontekstu pop muzike. Oduševljen indijskom muzikom, Harison kasnije putuje u Indiju, gde uči kod Ravi Šankara i izučava klasične forme poput raga. Pesme poput „Love You To“ (1966), „Within You Without You“ (1967) i „The Inner Light“(1968) ne samo da koriste indijske instrumente (sitar, tabla, tanpura), već i indijsku filozofiju, čime The Beatles raga rok izdvajaju iz puke imitacije i uzdižu na novi umetnički i duhovni nivo.
Harisonova kasnija solo karijera, naročito pesma „My Sweet Lord“ (1970), u kojoj se koristi sanskrtska mantra „Hare Krišna“ kao refren, dodatno svedoči o njegovoj duhovnoj i muzičkoj posvećenosti indijskoj tradiciji.
Raga rok brzo postaje trend među psihodeličnim i eksperimentalnim bendovima, tako da The Byrds imaju jake indijske uticaje u pesmi “Eight Miles High” (1966). The Rolling Stones u pesmi „Paint It Black” (1966) koriste sitar koji svira Brajan Džons, ali ne na indijski način, što daje pesmi egzotičnu i mračnu notu, a The Kinks, The Yardbirds, Incredible String Band i Donovan eksperimentišu s istočnjačkim instrumentima i skalama.
U 1970-im godinama, Džon Meklaflin, bivši saradnik Majlsa Dejvisa, osniva The Mahavishnu Orchestra, a zatim i bend Shakti sa indijskim muzičarima poput Zakira Huseina (tabla) i L. Šankara (violina). Ovi projekti predstavljaju duboku integraciju indijskih i zapadnih formi, od improvizacije do spiritualnog izraza, prevazilazeći ograničenja raga roka i ulazeći u ozbiljnu umetničku fuziju.
Raga rok je od samog početka imao duhovnu komponentu: mnogi muzičari nisu samo usvajali zvuke, već i filozofiju, od vedante, preko meditacije, do interesovanja za Bagavad Gitu i jogu. No, već od samog početka postoji i nezadovoljstvo, Ravi Šankar je recimo više puta negodovao zbog površnog prisvajanja njegove muzike i banalizacije indijske duhovnosti kroz zapadne stereotipe.
Neke od (subjektivno) izabranih pesama koje ilustruju fuziju zapadne i indijske muzike:
The Beatles – “Norwegian Wood (This Bird Has Flown)” (1965)
The Beatles – “Love You To” (1966)
The Beatles – “The Inner Light” (1968)
The Byrds – “Eight Miles High” (1966)
The Rolling Stones – “Paint It Black” (1966)
Donovan – “Sunshine Superman” (1966)
Traffic – “Paper Sun” (1967)
George Harrison – “My Sweet Lord” (1970)
Shakti – “Joy” (1976)
Ananda Shankar – “Jumpin’ Jack Flash” (1970)
