Veza između telesnih položaja (asana), mitoloških predanja i numerologije oblikovala se kroz milenijume razvoja indijske duhovne misli. Tumačenje broja i simbolike asana menjalo se zavisno od epohe, filozofske škole i religijskog konteksta.
Dok u savremenoj jogi asane često imaju funkcionalnu ili terapeutsko-energetsku ulogu, u drevnim tradicijama one su bile duboko povezane sa kosmičkim principima, božanskim silama i unutrašnjom potragom za oslobođenjem.
- 1. Vedska i upanišadska era (1500–500. p.n.e.)
Najraniji tekstovi, poput Rig Vede ili Brihadaranjaka Upanišade, ne opisuju asane u smislu fizičkih položaja. Termin asana (sanskr. आसन) ovde se odnosi na mesto ili način sedenja tokom meditacije. Fokus je bio stavljen na unutrašnju disciplinu (tapas) i metafizičku svest, što potvrđuje Georg Fejerštajn u svojoj knjizi The Yoga Tradition (1998).
- Patanđalijeve Joga Sutre (2. vek p.n.e. – 4. vek n.e.)
U trećem poglavlju (Vibuti Pada), Patanđali definiše asanu kao stira sukam asanam, “položaj koji je stabilan i udoban”. Međutim, on tu ne navodi konkretne tehnike, što ukazuje da je asana služila isključivo kao podloga za meditaciju. Ovo tumačenje podržava T.K.V. Dešikačar u komentaru svoje knjige The Heart of Yoga (1995).
- Hata joga i sistematizacija (11–15. vek)
Tek u srednjem veku, pod uticajem tradicije tantre, asane postaju sredstvo za kontrolu tela i energije (prana).
Hata Joga Pradipika, ( Svatmarama, 15. vek) detaljno opisuje 15 osnovnih asana, uključujući Majurasanu (položaj pauna) i Vadžrasanu (položaj munje).
Geranda Samhita, (17. vek) navodi 84 asane, ali ističe da ih je samo 32 pogodno za ljudsko telo. Broj 84 nije slučajan. U hinduističkoj kosmologiji, on simbolizuje 84 lak (840.000) vrsta života, što aludira na joginovo oslobađanje od karmičkog ciklusa (samsare). Ovu numerologiju analizira Dejvid Froli u svojoj knjizi Yoga and the Sacred Fire: Self-Realization and Planetary Transformation (Lotus Press, 2004)
Postoji veza između položaja u jogi i mitologije. Ta veza može ići preko Božanstva i epova, pa tako imamo Hanumanasanu (položaj Hanumana) koja je inspirisana podvigom Hanumana, božanskog majmuna iz Ramajane, koji je preskočio okean da spasi Situ. Ova asana simboliše posvećenost i prevazilaženje ograničenja. Ili recimo Nataradžasanu koja
predstavlja Šivu kao Nataradža (Gospodara plesa), koji kroz kosmički ples (tandava) uništava i obnavlja svemir. U knjizi Siva Sutras: The Yoga Of Supreme Identity – Text Of The Sutras And The Commentary Vimarsini Of Ksemaraja (Motilal Banarsidass Pub, 2000), Džaideva Singh ovu asanu tumači kao spoj dinamičke energije i unutrašnjeg mira.
Neke druge asane su povezane sa prirodom i asocijacijama na životinje. Primer takvih asana su Matsjasana i Garudasana. U prvom slučaju je u pitanju položaj ribe koji se povezuje sa Matsjom, Avatarom Višnua koji spasava svet od potopa i ima alegorijsko značenje spasavanje znanja (Vede) u vremenu haosa, a u drugom se odnosi na Garudu, orla koji nosi Višnua, koji je pobedio zmijsku Nagu.
Prema Geranda Samhiti, 84 asane odražavaju 84 osnovne energije svemira. U Šiva Purani bog Šiva se manifestuje u 84 lak (tj. 8.400.000) oblika, a ta brojka simbolički korespondira sa idejom da svaka asana predstavlja jedan put ka jedinstvu sa božanskim.
Ovu numerologiju obrazlaže Mirča Elijade u svojoj knjizi Joga: Besmrtnost i sloboda (BIGZ, 1984), ističući da je broj 84 posebno duhovno značenje u drevnoj Indiji, vezano za cikluse postojanja i oslobađanja. Tako su asane viđene ne samo kao telesne vežbe, već i kao metafore duhovne transformacije.
Iako tradicionalisti insistiraju na svetom poreklu asana, moderni istoričari (npr. Mark Singlton u Telu joge (NEOPRESS, 2015) ukazuju da su mnoge popularne asane nastale tek u 19. i 20. veku pod uticajem gimnastike i zapadnjačkog fizikalizma. Međutim, čak i ove “nove” asane često nose mitološka imena, što ostavlja prostora da se pretpostavi da postoji trajna veza između joge i hinduističke kosmologije.
Duhovnost & Alternativa planira seriju članaka o pojedinačnim asanama i njihovoj mitološkoj pozadini u kojima će to biti detaljnije razrađivano..
