Pitanje, “Šta znači Bodidarmin dolazak sa Zapada?”, je poznati koan (paradoksalna anegdota ili zagonetka koja se koristi u zen budizmu, da izazove veliku sumnju, i testira napredak učenika).
Iako je, istorijski gledano, Bodidarma putovao u Kinu, da bi preneo svoja učenja, tako uspostavivši Čan (zen) budizam (“Zapad”, iz kineske perspektive, jer je došao iz Indije), samo pitanje prevazilazi puko istorijsko istraživanje.
U kontekstu Zena, pitanje se ne odnosi na istorijski razlog njegovog fizičkog putovanja, već na duboko istraživanje fundamentalne suštine zen budističkog učenja.
Evo ključnih slojeva značenja:
1. ISTORIJSKO ZNAČENJE
Bodidarmina uloga: Bodidarma se tradicionalno smatra prvim patrijarhom Čan (zen) budizma u Kini.
Putovanje: “Zapad” se odnosi na njegovu zemlju porekla, koju istorijski zapisi smeštaju u Indiju (tačnije Južnu Indiju). Putovao je u Kinu u 5. ili 6. veku nove ere, kako bi preneo Pečat uma – osnovno učenje o direktnoj realizaciji.
Njegova namera: Njegova svrha je bila da prenese suštinu mahajana budizma, naglašavajući direktno iskustvo, koje proizilazi iz meditacije, umesto oslanjanja na svete spise, rituale ili akumuliranje zasluga kroz dobra dela (kao što se vidi u njegovoj čuvenoj razmeni sa carem Vu-om).
2. ZNAČENJE ZEN KOAN-A
U tradiciji zen koana, majstori odgovaraju besmislenim odgovorima, kako bi razbili oslanjanje učenika na intelektualne koncepte. Odgovor nema ništa sa istorijom, i doktrinom, već sa neposrednom stvarnošću.
Poznati odgovori koana na ovo pitanje uključuju:
– “Hrast u bašti.” (Čuveni odgovor majstora Džošu-a). Ovo ukazuje na apsolutnu istinu ili Darmu, koja je upravo ovde, u najobičnijoj, svetovnoj stvari, a ne da je to veliki, udaljeni koncept, donet iz strane zemlje.
– “Dugo sedenje postaje zamorno.” (Iz zapisa Plave litice). Ovaj odgovor utemeljuje “veliko značenje”, u najjednostavnijoj, najfizičkoj i najneposrednijoj stvarnosti prakse. On razbija ideju traženja uzvišenog, posebnog značenja.
– “Ogromna praznina. Ništa sveto.” (Bodidarmin odgovor na pitanje cara Vu-a, o prvom principu svetih učenja). Ovo ističe fundamentalnu istinu praznine (šunjata), koja je izvan svakog fiksiranog koncepta svetosti, ili zasluge.
U suštini, koan, “Šta znači Bodidarmin dolazak sa Zapada?”, u prevodu znači: “Šta je krajnja, nekonceptualna istina Darme?”, a odgovori, u stvari, kažu: “Sam ovaj trenutak, ova svetovnjačka stvarnost, nije drugačija od najdubljeg saznanja.”
Priredio i preveo: Dejan Banović
