Duhovnost i alternativa portal se zalaže za promišljanje i afirmaciju matrijarhalnih vrednosti, onih koje stavljaju u fokus saradnju, međugeneracijsku povezanost i snagu ženskih linija nasleđa. U tom duhu, istražujemo istorijske tragove matrilinearnosti i matrifokalnosti u drevnim društvima, gde su moć i nasledstvo često prenošeni ne kroz očeve, već kroz majke i sestre, kao oslonac stabilnosti, identiteta i kontinuiteta.
U drevnom Iranu, mnogo pre dolaska Indoiranskih naroda, takozvanih Arijevaca, koji su se naseljavali od oko 3000. do 1000. godine pre nove ere, postojala je moćna civilizacija poznata kao Elam. Elamiti su ostavili bogato nasleđe u jugozapadnom Iranu, a njihova politička i društvena struktura bila je u mnogo čemu jedinstvena za to doba. Jedna od najupečatljivijih osobina njihove monarhije, prema nekim arheološkim i istoriografskim tragovima, bila je praksa poznata kao avunkulatno nasleđivanje – prenošenje vlasti ne na kraljevog sina, već na sestrinog sina, tj. na nećaka.
Ovakav sistem nasledstva, koji fokusira moć na liniju kraljičine porodice, imao je duboku logiku. Dok u starim društvima očinsvo često nije bilo moguće utvrditi sa sigurnošću, majčinstvo je uvek bilo očigledno. Time je kraljevska krvna linija bila jasnija i teže osporiva. Nije slučajno što su Elamske kraljice i druge žene iz dinastija igrale vidljivu ulogu u političkom i verskom životu, što ukazuje na mogući matrilinearni osnov njihove kulture, iako ovaj model nikada nije bio eksplicitno zabeležen u obliku zakona.
Zanimljivo je da se ovakav način naslednog prenošenja moći vekovima kasnije javlja i u sasvim drugom delu sveta, u južnoj Indiji. U kraljevstvu Travankor, koje je postojalo na teritoriji današnje Kerale, funkcionisao je sistem poznat kao Marumakathajam. U okviru tog društvenog uređenja, nasledstvo, uključujući zemlju, titule, pa i sam presto, nije prelazilo sa oca na sina, već sa ujaka na sestrića. I u ovom slučaju, loza se prenosila preko žena, a muškarci su vlast zadobijali kroz maternalnu liniju.
Sličan sistem opstaje i danas kod pojedinih zajednica u južnoj Indiji. U oblasti Tulu Nadu, koja obuhvata delove Karnatake i Kerale, još uvek postoji običajno pravo poznato kao Alijakatu ili Alija Santana, gde nasledstvo ide kroz sestrinu decu. Na malajalamskom jeziku, ovaj princip je poznat kao Marumakathajam. U oba slučaja, u fokusu je zaštita porodične linije putem sigurnog roditeljstva, onog koje je moguće nepobitno dokazati. Majčinstva.
Ovakvi sistemi možda danas deluju čudno, ali u kontekstu tadašnjih društava predstavljali su inteligentno rešenje za očuvanje dinastijske legitimnosti i stabilnosti. Izbegavana je česta kriza nasledstva, kao i sporovi o “pravoj” kraljevskoj krvi, koji su neminovno pratili patrilinearne dinastije gde je očinstvo bilo često predmet političkih manipulacija.
Teorije koje pokušavaju da uspostave vezu između iranske matrilinearnosti i južnoindijskih tradicija i dalje su špekulativne, nema direktnih dokaza da su Elamiti uticali na organizaciju društva u ranoj Indiji. Ipak, s obzirom na trgovačke i migracione veze koje su postojale između Mesopotamije, Irana i indijskog potkontinenta još u trećem milenijumu p.n.e., takva kulturna transmisija ne može se potpuno isključiti.
U vremenu kada su se društva oblikovala kroz mit, krv i porodične loze, izbor materinske linije za nasleđivanje predstavljao je ne samo simbolički već i praktičan čin političke mudrosti. Kroz sestru, kraljevska krv je ostajala čista i neosporna.
