Film “Mali Buda”, iz 1993. godine, u režiji Bernarda Bertolučija, isprepliće dve paralelne priče: savremenu i istorijsku. Kritika filma je pomešana, pri čemu većina kritičara priznaje njegov vizuelni sjaj, dok pripovedanje smatraju pomalo neujednačenim.
Sinopsis
Savremena priča filma prati grupu tibetanskih budističkih monaha koji putuju u Sijetl, SAD, verujući da mladi američki dečak po imenu Džesi Konrad može biti reinkarnacija njihovog poštovanog učitelja, Lame Dordje-a. Džesijevi roditelji, koje igraju Kris Isak i Bridžit Fonda, u početku su skeptični, ali ih privlači ovaj svet vere i duhovnosti, posebno nakon lične tragedije.
U ovu priču isprepletano je prepričavanje života Sidarte (koga igra Kijano Rivs), princa koji će na kraju postati Buda. Ova istorijska naracija prikazuje se nakon što monasi daju knjigu Džesiju, iz koje se Džesi obrazuje o Sidarti, odnosno o Budi.
Kritika filma
Kritičari i gledaoci se generalno slažu u vezi zapanjujućeg vizuelnog kvaliteta filma. Snimatelj Vitorio Storaro, poznat po svom radu na filmu “Apokalipsa danas”, i Bertolučijevom filmu “Poslednji car”, koristi različite palete boja, kako bi razlikovao dve vremenske linije – tople, bogate boje za scene u drevnoj Indiji, i hladnije, prigušenije tonove, za savremeni ambijent u Sijetlu. Istorijske sekvence su posebno hvaljene zbog svog raskošnog produkcijskog dizajna i prelepih slika.
Međutim, narativna struktura filma je sporna tačka. Neki kritičari su smatrali da je mešanje dve priče nespretno, a savremena radnja manje ubedljiva od mitske priče o Sidarti. Likovi u savremenoj priči, posebno Džesini roditelji, često se opisuju kao tanko opisani, što njihovo putovanje u veru čini manje uverljivim. Krisova izvedba oca, posebno, kritikovana je zbog potcenjivačkog stava, i neubedljivosti.
Didaktički pristup filma budizmu takođe je bio predmet debate. Mnogi kritičari su ga smatrali filmom “Budizam 101”, jednostavnim i iskrenim uvodom, namenjenim zapadnoj publici, sa malo znanja o religiji. Dok su neki cenili ovaj direktan pristup, drugi su smatrali da mu nedostaje složenost i ironija Bertolučijevih ranijih dela.
Ključne prednosti:
– Vizuelni efekti: Film je široko hvaljen zbog svoje zadivljujuće kinematografije, prelepih lokacija i zapanjujućeg produkcijskog dizajna, posebno u istorijskim segmentima.
– Rjuiči Sakamotova muzika: Muzička partitura, koja kombinuje tradicionalne orkestarske elemente sa istočnim uticajima, smatra se vrhuncem filma.
– Priča o Sidarti: Prepričavanje Budinog života često se navodi kao najzanimljiviji i vizuelno najbogatiji deo filma.
– Teme: Istraživanje vere, reinkarnacije i preseka istočnih i zapadnih kultura u filmu je ambiciozno, i podstiče na razmišljanje.
Ključne slabosti:
– Neujednačena naracija: Savremena priča se dosta smatra manje uspešnom i manje zanimljivom od istorijske.
– Likovi koji su potcenjeni: Savremeni likovi, posebno roditelji, kritikovani su zbog malog opisa (nerazvijenosti).
– Glumačka postava: Iako je u to vreme bio zvezda u usponu, Kijano Rivs je dobio pomešane kritike, a neki su smatrali da je njegov izbor za ulogu, pogrešan.
– Jednostavnost: Pristup filma objašnjavanju budizma, iako pristupačan, kritikovan je od strane nekih zbog preterane jednostavnosti i nedostatka dubine.
Ukratko, “Mali Buda” je vizuelno ambiciozan i iskren film, koji služi kao blagi uvod u budističku filozofiju. Iako možda nije toliko kritički prihvaćen kao druga Bertolučijeva dela, cenjen je zbog svoje filmske lepote i iskrenog pokušaja da se premosti jaz između drevne duhovnosti i modernog zapadnog sveta.
