Paramahansa Jogananda (1893–1952) bio je indijski jogi i guru kome se pripisuju zasluge za donošenje drevnih učenja jpge, tj, krija joge, na Zapad. Često nazivan “ocem joge na Zapadu”, njegov život je bio posvećen negovanju harmonije između istočne spiritualnosti i zapadnog materijalnog napretka.
Rani život i spiritualna potraga
Rođen kao Mukunda Lal Goš, 5. januara 1893., u Gorakpuru, Indija, od detinjstva je pokazivao intenzivnu spiritualnu sklonost.
Rođen je u pobožnoj bengalskoj porodici; oba njegova roditelja bili su učenici velikog učitelja Lahirija Mahasaje.
Kao mladić, tražio je mnoge indijske svece i mudrace. Godine 1910., sa 17 godina, upoznao je svog gurua, Svamija Šri Juktešvara Girija, pod čijom strogom disciplinom se obučavao deset godina.
Nakon što je diplomirao na Univerzitetu u Kalkuti, 1915. godine, položio je formalne zavete kao monah u poštovanom Svami redu, dobivši ime Jogananda (blaženstvo kroz božansko sjedinjenje).
Misija na Zapad
Godine 1920., Jogananda je dobio “božanski nalog” da prenese učenja Indije na Zapad. Putovao je u Boston kao delegat Indije na Međunarodnom kongresu verskih liberala.
Njegova predavanja, u SAD-u, su bila toliko dobro prihvaćena, da je krenuo na nacionalnu turneju, puneći ogromne auditorijume poput Karnegi hola i Los Anđeleske filharmonije.
Godine 1920., osnovao je Zajednicu za samospoznaju (Self Realization Fellowship), kako bi širio svoja učenja o Krija jogi, i izvornom jedinstvu svih religija.
Godine 1925., osnovao je međunarodni centar Zajednice za samospoznaju, na planini Vašington, u Los Anđelesu, koje je i danas propagator njegovog rada.
Ključna učenja i nasleđe
Joganandina filozofija bila je usredsređena na samospoznaju: lično, direktno iskustvo Boga.
Popularisao je ovu drevnu “naučnu” tehniku meditacije, koju je opisao kao “avionsku rutu” do Bogospoznaje.
Objavio je knjigu, “Autobiografija jednog jogija”, 1946. godine, koja je postala jedna od najpoznatijih i najuticajnijih spiritualnih knjiga, na svetu, prilagodjena širem auditorijumu, u 20. veku. Prevedena je na preko 50 jezika, i bila je poznata po tome što je jedina knjiga koju je Stiv Džobs imao na svom iPad-u, koju je svake godine ponovo čitao.
Jogananda je imao viziju duhovne zajednice, u kojima bi ljudi mogli da žive “jednostavnim životom i uzvišenim razmišljanjem” – ideja koja je inspirisala mnoge moderne komune.
Poslednje godine i “Mahasamadi”
Jogananda je svoje kasnije godine proveo prvenstveno u književnom radu, završavajući svoje komentare na Bagavad Gitu i Novi zavet, kako bi pokazao njihovo suštinsko jedinstvo.
7. marta 1952. godine, ušao je u Mahasamadhi (svesni izlazak jogija iz tela), nakon što je održao govor na banketu, u Los Anđelesu, za indijskog ambasadora (mada se vodi diskusija o tome da li je svesno i namerno napustio telo, ili je to bio, zapravo, srčani udar, sa obzirom da je ličilo, kako su to neki lekari smatrali, da se radi o srčanom udaru.) U čuvenom postskriptumu njegovog života, direktor Memorijalnog parka Forest Loun je primetio da je njegovo telo ostalo u stanju “fenomenalne netruležnosti”, nedeljama nakon njegove smrti, što su mnogi sledbenici smatrali konačnim znakom njegovog spiritualnog majstorstva.
Spiritualne tehnike, koje je podučavao
Paramahansa Jogananda nije podučavao Krija jogu kao jedan “trik”, već kao sveobuhvatni integrisani sistem, od četiri osnovne tehnike. Ove tehnike su osmišljene da rade zajedno poput stepenica na merdevinama, pripremajući telo i um da bezbedno rukuju visokonaponskom spiritualnom energijom, završne Krija prakse.
Evo pregleda specifičnih tehnika koje je podučavao:
1. Energetske vežbe
Jogananda je razvio seriju od 38 psihofizičkih vežbi, koje često traju oko 15 minuta.
Cilj ovih vežbi je napuniti telesnu bateriju kosmičkom energijom. To se radi tako što se koriste volja i dah da se usmeri energija na odredjene delove tela, tako što se zatežu, i opuštaju. Ključni koncept je taj, kako je Jogananda učio, da, “što je veća volja, to je veći protok energije”. Ovo priprema fizički nervni sistem za intenzivniju unutrašnju energiju meditacije.
2. Hong-Sau tehnika koncentracije
Ovo je tiha mantra meditacija, usmerena na dah. Radi se tako što se mentalno peva sanskritski slog Hong (što znači “Ja jesam”) dok se posmatra udisaj, i Sau (što znači “On” ili “Duh”) dok se posmatra izdisaj. Za razliku od mnogih vežbi disanja, dah se ne kontroliše, nego se jednostavno, posmatra. Cilj je povući energiju i pažnju sa pet čula i nemirnog “majmunskog uma”, što dovodi do stanja duboke koncentracije i interiorizacije.
3. Om tehnika meditacije
Nakon što Hong-Sau smiri um, praktičar koristi ovu tehniku da proširi svoju svest izvan fizičkog tela. Tehnika uključuje specifične položaje i mudre (položaje ruku), za slušanje “Kosmičkog zvuka Om-a”. Jogananda je učio da je Om vibracija Svetog Duha ili Kosmičke prirode. Slušajući ovaj unutrašnji zvuk, posvećenik počinje da doživljava sveprožimajuće prisustvo Boga.
4. Pravilna krija joga (Pranajama)
Ovo je “napredna” tehnika, koja često zahteva period pripreme (obično 6–12 meseci), pre inicijacije. U ovoj tehnici, praktikant mentalno usmerava životnu energiju (pranu), da se kreće kontinuirano, gore-dole, duž kičme, prolazeći kroz šest suptilnih spiritualnih centara (čakri). Jogananda je objasnio da je jedna “krija” (koja traje oko 30 sekundi), ekvivalentna jednoj godini prirodne spiritualne evolucije. Ona efikasno “dekarboniše” krv, i prirodno smiruje srce i pluća. Kada se ova energija kreže duž kičme, jogin stvara “magnetnu” silu, koja privlači svest u više centre, u mozgu, što dovodi do stanja Samadija (jedinstva sa Bogom).
Dodatne “mudre”
U okviru inicijacije u Kriju, Jogananda je takođe podučavao pomoćne tehnike koje pomažu u “otvaranju” kičme, i spiritualnog oka:
Mahamudra: Fizički joga položaj, koji pomaže u uravnoteženju energije u kičmi, i gastrointestinalnom traktu.
Djoti mudra: Tehnika koja se koristi da bi se videlo “spiritualno oko” (treće oko, tačka izmedju obrva).
Nauka Krija Joge
U svojoj knjizi, “Autobiografija jednog jogija”, Paramahansa Jogananda objašnjava da je Krija joga “nauka”, jer pruža ponavljajuću, matematičku metodu, za ubrzavanje prirodnog procesa ljudske evolucije.
Tvrdio je da su ljudski mozak i kičma poput “spiritualnih magneta”, kojima je obično potrebno stotine hiljada godina da evoluiraju do tačke u kojoj mogu manifestovati Kosmičku svest. Krija joga je “avionska ruta”, koja zaobilazi ovo sporo, prirodno puzanje.
1. Vremenska linija evolucije
Jogananda je učio da je, prema drevnim spisima i “Rišijima” (mudracima) Indije, potrebno milion godina normalnog života bez bolesti, da bi ljudsko biće razvilo mozak sposoban da ima svest o Bogu. Tvrdio je da je Krija joga prečica, tj., da je pola minuta Krije (jedan obrt energije oko kičme), ekvivalentno jednoj godini prirodne spiritualne evolucije. Napredni jogin koji izvodi 1.000 Krija za 8 sati, teoretski može postići 1.000 godina evolucije, u jednom danu. Za tri godine intenzivne, savršene prakse, jogin može postići ono što prirodi treba milion godina.
2. Dekarbonizacija krvi
Jogananda je pružio fiziološko objašnjenje kako ovo funkcioniše. Nazvao je to psihofiziološkom metodom prečišćavanja krvi. Naime, telo stalno akumulira ugljen-dioksid i otpad u krvi (venskoj krvi), što održava pumpanje srca i disanje pluća. Ova “disajna veza” povezuje dušu sa telom i njegovim čulnim distrakcijama. Rešenje je u tome što Krija disanje dekarboniše krv, i puni je dodatnim kiseonikom. Ovaj dodatni kiseonik se “transmutira” u životnu struju (pranu), da bi se podmladili mozak i šest kičmenih spiritualnih centara (čakri). Kada se krv prečisti, srce i pluća više ne moraju toliko naporno da rade, što na kraju dovodi do stanja “bez daha”, gde je duša slobodna da iskusi više dimenzije.
3. Magnetizacija kičme
Jogananda je koristio analogiju metalne šipke da objasni spiritualni magnetizam:
Nemagnetizovano stanje: Kod obične osobe, “molekuli” njihove energije i želja su usmereni u svim pravcima, međusobno se poništavajući.
Magnetizovano stanje: Krija joga preusmerava energiju da teče u jednom pravcu – gore i dole, duž kičme. Kruženjem energije oko “osetljive kičmene moždine”, jogin stvara snažno magnetno polje, koje vuče svest ka Spiritualnom Oku (tačka između obrva).
Neurološka transformacija: Tvrdio je da ovaj proces bukvalno menja nervni sistem, “elektrifikujući” moždane ćelije spiritualnim eliksirom, i čineći tkiva tela “čistom energijom”.
4. Zašto brzina?
Brzina dolazi od direktne kontrole. Većina religijskih puteva pokušava da dosegne Boga kroz emocije (predanost), ili intelekt (proučavanje). Jogananda je tvrdio da je to kao pokušaj pomeranja automobila guranjem od spolja. Krija joga je kao ulazak, i okretanje ključa; ona se direktno bavi životnom silom (pranom), koja upravlja umom, zaobilazeći dug, neizvestan put “volovske zaprege”, odnosno, obične evolucije.
Preveo, i priredio: Dejan Banović
