U indijskoj duhovnoj i filozofskoj tradiciji, pojam joni (sanskrit: योनि) zauzima posebno mesto. Njegovo značenje daleko prevazilazi fiziološku dimenziju ženskog tela, on označava samu suštinu stvaranja, izvor, matericu, ognjište, dom. U vedskim spisima i kasnijoj literaturi joni je istovremeno simbol porekla, plodnosti i regenerativne moći prirode, ali i metafizički znak univerzalnog ženskog principa, Šakti.
Brama sutre joni metaforički nazivaju „jonijem univerzuma“, a komentatori poput Adi Šankare objašnjavaju da je time ukazano na bramansko načelo kao materijalni uzrok i izvor sveg postojanja. Joni se tako izdiže iznad telesnog, postajući univerzalni simbol rađanja i cikličnog obnavljanja života. Ona predstavlja prakriti, prirodu u njenom večnom kruženju stvaranja i razaranja, posebno u šakta i šaiva tradicijama hinduizma, kao i u ezoterijskim tantričkim školama.
Arheološka otkrića, poput figurina iz doline Žob starih više od 4000 godina, svedoče da su joni i naglašeni ženski oblici od najranijih vremena korišćeni kao simboli plodnosti. Indolozi ukazuju da je poštovanje ovog simbola verovatno predvedskog porekla, čime joni postaje jedan od najstarijih duhovnih znakova čovečanstva. Dok su u mnogim zapadnim kulturama ženski seksualni organi i seksualnost dugo bili tabuizirani, u indijskim i drugim drevnim kulturama joni je prihvaćena kao kosmička i filozofska istina, izraz ženskog potencijala koji je neraskidivo povezan sa mesečevim menama, ritmovima zemlje i samim tokom postojanja.
U simboličkom spoju joni-lingam, ženski i muški principi stapaju se u neraskidivo jedinstvo. Joni je tu predstavljena kao „anikonijski oblik boginje“, neoblikovana forma koja u sebi nosi sve potencijale stvaranja. Lingam i joni zajedno označavaju dinamiku univerzuma, sklad muškog i ženskog, aktivnog i pasivnog, vremena i večnosti.
Jedno od najpoznatijih i najstarijih mesta posvećenih joni jeste hram Kamakja u Asamu. Podignut na brdima Nilačal, ovaj hram, datovan u 8–9. vek, i danas čuva praksu obožavanja joni u njenom prirodnom, anikonijskom obliku – u kamenu. Kamakja je postala centralno mesto tantričkih praksi, kao i festivala Ambubači mela, kojim se slavi menstruacija boginje i time afirmiše svetost ženskog ciklusa kao kosmičkog ritma. Kompleks hrama okružen je hramovima posvećenim deset mahavidja božanstava, oličenjima različitih aspekata ženske božanske moći.
U najširem smislu, joni je metafora ženskog principa u svim oblicima života. Ona podseća da je stvaranje uvek povezano sa povratkom izvoru, da su prirodni ciklusi rađanja i smrti, punine i praznine, svetla i tame, suštinska istina postojanja. U tom smislu joni nije samo religijski simbol, već i filozofska paradigma koja otvara prostor za dublje razumevanje uloge ženskog u kosmosu.
