U vremenu duhovne buke i zaborava svete tišine, glas Soeur Mari Keiruz deluje kao jasan i uzvišen poziv da se ljudi vrate Izvoru. Iz te perspektive sagledavajući stvari njen album Chant Byzantin nije tek umetnički zapis drevnih hriščanskih himni, već je i duhovna vertikala, spona između istočne mistike i savremenog čoveka koji, bez da to i zna, žudi za tišinom svetlosti.
Soeur Mari Keiruz je libanska monahinja maronitskog porekla, ali se zavetovala u Melkitskoj grkokatoličkoj crkvi. Doktorat iz muzikologije i antropologije stekla je na Sorboni 1991. godine. Prikupila je različite načine hrišćanskoh pevanja, uglavnom sačuvanih u grčkim, sirijskim i arapskim rukopisima, ali i iz usmene tradicije. To je i okosnica njenog umetničkog i naučnog rada usmerenog na očuvanje istočnog hrišćanskog muzičkog nasleđa, koje obuhvata vizantijsku, aramejsku, sirijsku, koptsku i maronitsku tradiciju, nasleđe koje je vekovima živelo u usmenom prenošenju, liturgijskom životu i monaškoj izolovanosti. Kao naučnica, Keiruzova je osnovala Institut za orijentalne liturgijske studije u Parizu, i posvetila se istraživanju i arhiviranju drevnih pesama hrišćanskog Istoka, naročito onih koje su ugrožene ratovima, raseljavanjem i modernizacijom liturgijske prakse.
Iako je maronitska crkva u uniji s Rimom, koreni ove tradicije duboko su ukorenjeni u vizantijsko-sirijskoj duhovnosti, koja je svoj izraz našla i u pravoslavnim liturgijama. Himne koje Keiruzova peva nisu proizvod zapadne školovane muzike, već nose duh koji je oblikovao istočno hrišćanstvo. A to je duh mistike, tišine, pokajanja, smirenja i okrenutosti Bogu. Upravo tu se otvara prostor za razumevanje njenog dela i u pravoslavnom duhovnom kontekstu: ono što ona peva, u duhu i strukturi, srodno je molitvenom pevanju stare ruske crkve i vizantijskom nasleđu.
Chant Byzantin je u prilično dobro opremljenom digipek izdanju sa bukletom od 28 strana na francuskom, engleskom i nemačkom, izdala Harmonia Mundi, izdavačka kuća kod koje možete biti sigurni da je sve što izdaju, čak i ako vam se ne dopadne, kvalitetno. U vreme kada je sve na prodaju i kada se deo savremene religijske muzike različitih religija priklanja površnosti i emocionalnom efektu, ovaj album nudi smisao koji ukazuje na suštinu, na povratak čistom, molitvenom tonu. To je muzika koja ne dodaje, već ogoljava i koja ne stvara spektakl, već pravi prostor za unutrašnju tišinu. Glas Soeur Mari Keiruz ne pripada muzičkoj sceni, on pripada Crkvi. Zato ona ne nastupa, ona se pesmom moli i ne teži ka visinama, već ka duhovnim dubinama.
Mari Keiruz peva uglavnom na grčkom, aramejskom i arapskom jeziku, sa minimalnom instrumentalnom pratnjom ili bez nje, kako je to i predviđeno u tradicionalnom obliku. Forma se bazira na modusu, odnosno na sistemu drevnih tonova, utemeljenom na starim liturgijskim skalama, koje imaju i melodijsku i simboličku funkciju.
Njene interpretacije su u potpunosti lišene vibrata, ukrasa ili bilo kakvog pevačkog “viška”. Ono što čujemo je glas ogoljen do srži, često bez harmonizacije, u strogoj monodiji, čime se čuva autentičnost izvora. Glas Keiruzove se kreće u uskim tonalnim okvirima, ali postiže izuzetno snažan efekat upravo kroz kontrolu, ponavljanje, disanje i izražajnost.
Keiruzova izvodi kompozicije s potpunom smirenošću, a njena interpretacija ne unosi emociju, već blagodat. Repetitivna struktura poziva na unutrašnji mir, a ritmička sloboda pevanja podseća na molitveni hod po monaškoj stazi. Ovo je jednostavna muzika, ali duboko prožeta duhovnošću, Muzika u kojoj nema trijumfa, već samo mirnog prihvatanja svetlosti.
Ovo nije album koji muziku pretvara u tržišnu kategoriju, već joj vraća njen prvobitni, liturgijski i asketski karakter. I ove pesme nisu namenjene uhu koje traži estetiku, već srcu koje traži smirenje. Muzika kojoj nije svrha da zabavi, već da preobrazi. Tiho, postojano, duboko.
Dakle, ako je neko spreman za muziku koja nije proizvod savremene „duhovne industrije“, onda je ovaj album, kao svedočanstvo o svetlosti koja se ne prikazuje, već se daruje, pravi izbor. Ovo je duhovna muzika koja može biti inspiracija i uteha za one koji veruju da umetnost može da bude svedočenja o božanskom, tiho otkrovenje i podsećanje da i u ovom veku još ima svetlosti koja ne gori, već sija
